(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

విరాటపర్వ - అధ్యాయ 015

॥ శ్రీః ॥
4.15. అధ్యాయః 015
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Topics
అథ సమయపలనపర్వ ॥ 2 ॥ పాండవైః స్వస్వవ్యాపారైర్విరాటపరితోపణం ॥ 1 ॥ భీమేన శంకరోత్సవే మహామల్లమారణం ॥ 2 ॥
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Text

జనమేజయ ఉవాచ। 4-15-0x(3049)(28749)
ఏవం విరాటనగరే వసంతః సత్యవిక్రమాః।
అత ఊర్ధ్వం నరవ్యాఘ్రాః కిమకుర్వత పాండవాః ॥ 1 ॥ 4-15-1(28750)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-15-2x(3050)
ఏవం తే న్యవసంస్తత్ర ప్రచ్ఛన్నాః కురునందనాః ।
ఆరాధయంతో రాజానాం యదకుర్వత తచ్ఛృణు ॥ 2 ॥ 4-15-2(28751)
యుధిష్ఠిరః సభాస్తారః సభ్యానామభవత్ప్రియః ।
తథైవ చ విరాటస్య సపుత్రస్య విశాంపతే ॥ 3 ॥ 4-15-3(28752)
స హ్యక్షహృదయజ్ఞస్తాన్క్రీడయామాస పాండవః।
అక్షబద్ధాన్యథాకామం సూత్రబద్ధానివ ద్విజాన్ ॥ 4 ॥ 4-15-4(28753)
అజ్ఞాతం చ విరాటస్య విజిత్య వసు ధర్మరాట్।
భ్రాతృభ్యః పురుషవ్యాఘ్రో యథేష్టం సంప్రయచ్ఛతి ॥ 5 ॥ 4-15-5(28754)
భీమసేనోపి మాంసాని భక్ష్యాణి వివిధాని చ ।
అతిసృష్టాని మత్స్యేన విక్రీణన్నివ భ్రాతృషు ॥ 6 ॥ 4-15-6(28755)
వాసాంసి పరిజీర్ణాని లబ్ధాన్యంతఃపురేఽర్జునః ।
విక్రీణన్నివ సర్వేభ్యః పాండవేభ్యః ప్రయచ్ఛతి ॥ 7 ॥ 4-15-7(28756)
నకులోపి ధనం లబ్ధ్వా కృతే కర్మణి వాజినాం।
తుష్టే తస్మిన్నరపతౌ పాండవేభ్యః ప్రయచ్ఛతి ॥ 8 ॥ 4-15-8(28757)
సహదేవోపి గోపానాం వేషమాస్థాయ పాండవః।
దధి క్షీరం ఘృతం చైవ పాండవేభ్యః ప్రయచ్ఛతి ॥ 9 ॥ 4-15-9(28758)
కృష్ణా తు సర్వాన్భ్రాతౄంస్తాన్నిరీక్షంతీ తపస్వినీ ।
యథా పునరవిజ్ఞాతా తథా చరతి భామినీ ॥ 10 ॥ 4-15-10(28759)
ఏవం సంభావయంతస్తే తదాఽన్యోన్యం మహారథాః।
విరాటనగరే చేరుః పునర్గర్భధృతా ఇవ ॥ 11 ॥ 4-15-11(28760)
సాశంకా ధార్తరాష్ట్రస్య భయాత్పాండుసుతాస్తదా ।
ప్రేక్షమాణాస్తదా కృష్ణామూపుశ్ఛన్నా నరాధిప ॥ 12 ॥ 4-15-12(28761)
అథ మాసే చతుర్థే తు శంకరస్య మహోత్సవః।
ఆసీత్సమృద్ధో మత్స్యేషు పురుషాణాం సుసంమతః ॥ 13 ॥ 4-15-13(28762)
తత్ర మల్లాః సమాపేతుర్దిగ్భ్యో రాజన్సహస్రశః ॥ 14 ॥ 4-15-14(28763)
మహాకాయా మహావీర్యాః కాలకేయా ఇవాసురాః।
వీర్యోన్మత్తా బలోదగ్రా రాజ్ఞా సమభిపూజితాః ॥ 15 ॥ 4-15-15(28764)
సింహస్కంధకటిగ్రీవాః స్వవదాతా మనస్వినః।
అసకృల్లబ్ధలక్షాస్తే రంగే పార్థివసన్నిధౌ ॥ 16 ॥ 4-15-16(28765)
తేషామేకో మహానాసీత్సర్వమల్లానథాహ్వయత్।
వ్యావల్గమానో దదృశే గర్జితోద్గతిభిః స్థితః ॥ 17 ॥ 4-15-17(28766)
విత్రస్తమనసః సర్వే మల్లాస్తే హతచేతసః ।
అవాఙ్భుఖాశ్చ భీతాశ్చ మల్లాశ్చాన్యే విచేతసః ॥ 18 ॥ 4-15-18(28767)
వ్యసుత్వమపరే చైవ వాంఛంతి ప్రతివిహ్వలాః।
గాం ప్రవేష్టుమథేచ్ఛంతి ఖం గంతుమివ చోత్థితాః ॥ 19 ॥ 4-15-19(28768)
త్రస్తాః శాంతా విషణాంగా నిఃశబ్దం విహ్వలేక్షణాః ।
విరాటరాజమల్లాస్తే భగ్నదర్పా హతప్రభాః ॥ 20 ॥ 4-15-20(28769)
మల్లేంద్రనిహతాః సర్వే న కించిత్ప్రవదంతి తే।
మల్ల ఉద్వీక్ష్య తాన్మల్లాంస్రస్తాన్వాక్యమువాచహ ॥ 21 ॥ 4-15-21(28770)
ఆగతం మల్లరాజం మాం కృత్స్నే పృథివిమండలే ।
సింహవ్యాఘ్రగణైః సార్ధం క్రీడంతం విద్ధి భూపతే ॥ 22 ॥ 4-15-22(28771)
మల్లేంద్రస్య వచః శ్రుత్వా బలదర్పసమన్వితం ।
విరాటో వీక్ష్య తాన్మల్లాంస్త్రస్తాన్వాక్యమువాచ హ ॥ 23 ॥ 4-15-23(28772)
అనేన సహ మల్లేన కో యోద్ధుం శక్తిమాన్నరః ॥ 24 ॥ 4-15-24(28773)
ఇత్యుక్తాస్తే విరాటేన సర్వే మల్లా విశాంపతే ।
తూష్ణీమాసంస్తతో రాజా క్రోధావిష్ట ఉవాచ హ ॥ 25 ॥ 4-15-25(28774)
గ్రామాంశ్చ వేతనాన్యేపాం మల్లానాం హారయాంయహం।
తతో యుధిష్ఠిరోఽవాదీచ్ఛ్రుత్వా మాత్స్యపతేర్వచః ॥ 26 ॥ 4-15-26(28775)
అస్తి మల్లో మహారాజ మయా దృష్టో యుధిష్ఠిరే।
అనేన సహ మల్లేన యోద్ధుం శక్నోతి భూపతే ॥ 27 ॥ 4-15-27(28776)
యోసౌ మల్లో మయా దృష్టః పూర్వం యౌధిష్ఠిరే పురే।
సోయం మల్లో వసత్యేప రాజంస్తవ మహానసే ॥ 28 ॥ 4-15-28(28777)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-15-29x(3051)
యుధిష్ఠిరవచః శ్రుత్వా వ్యక్తమాహేతి పార్థివః।
సోప్యథాహూయతాం క్షిప్రం యోద్ధుం మల్లేన సంప్రతి ॥ 29 ॥ 4-15-29(28778)
భీమసేనో విరాటేన ఆహూతశ్చోదితస్తథా।
యోద్ధుం తతోఽబ్రవీద్వాక్యం యోద్ధుం శక్నోమి భూపతే ॥ 30 ॥ 4-15-30(28779)
నరేంద్ర తే ప్రభావేన శ్రియా శక్త్యా చ శాసనాత్।
అనేన సహ మల్లేన యోద్ధుం రాజేంద్ర శక్నుయాం ॥ 31 ॥ 4-15-31(28780)
యుధిష్ఠిరకృతం జ్ఞాత్వా శ్రియా తవ విశాంపతే।
మహాదేవస్య భక్త్యా చ తం మల్లం పాతయాంయహం ॥ 32 ॥ 4-15-32(28781)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-15-33x(3052)
చోదితో భీమసేనస్తు మల్లమాహూయ మండలే।
యోద్ధుం వ్యవస్థితో వీరో రేణుం సంమృజ్య హస్తయోః।
మత్తో గజ ఇవాన్యం తు యోద్ధుం సముపచక్రమే ॥ 33 ॥ 4-15-33(28782)
అథ సూదేన తం మల్లం యోధయామాస మత్స్యరాట్ర ॥ 34 ॥ 4-15-34(28783)
నోద్యమానస్తదా భీమో దుఃఖేనేవాకరోన్మతిం।
న హి శక్నోంయశక్తోపి ప్రత్యాఖ్యాతుం నరాధిపం ॥ 35 ॥ 4-15-35(28784)
తతః స పురుషవ్యాఘ్రః శార్దూలశిథిలం చరన్।
ప్రవివేశ మహారంగం విరాటమభిహర్షయన్ ॥ 36 ॥ 4-15-36(28785)
బవంధ కక్షాం కౌంతేయస్తతః సంహర్షయంజనం ।
తతస్తు వృత్రసంకాశం భీమో మల్లం సమాహ్వయత్ ॥ 37 ॥ 4-15-37(28786)
జీమూతం నామ తం తత్ర మల్లప్రఖ్యాతవిక్రమం ।
కక్షే మల్లం గృహీత్వాఽథ ననాద బహు సింహవత్ ॥ 38 ॥ 4-15-38(28787)
తావుభౌ సుమహోత్సాహావుభౌ భీమపరాక్రమౌ ।
మత్తావివ మహాకాయౌ వారణౌ షష్ఠిహాయనౌ ॥ 39 ॥ 4-15-39(28788)
తతస్తౌ నరశార్దూలౌ బాహుయుద్ధం సమీయతు।
వీరౌ పరమసంహృష్టావన్యోన్యజయకాంక్షిణౌ ॥ 40 ॥ 4-15-40(28789)
ఉభౌ పరమసంహృష్టౌ బలేనాతిబలావుభౌ ।
అన్యోన్యస్యాంతరం ప్రేప్సూ పరస్పరజయైషిణౌ ॥ 41 ॥ 4-15-41(28790)
కృతప్రతికృతైశ్చిత్రైర్బాహుభిశ్చ సుసంకటైః।
సన్నిపాతావధూతైశ్చ ప్రమాథోన్మథనైస్తథా ॥ 42 ॥ 4-15-42(28791)
క్షేపణైర్ముష్టిభిశ్చైవ వరాహోద్ధూతనిస్స్వనైః।
తలైర్వజ్రనిపాతైశ్చ ప్రసృష్టాభిస్తథైవ చ ॥ 43 ॥ 4-15-43(28792)
శలాకానఖపాతైశ్చ పాదోద్ధూతైశ్చ దారుణైః ।
జానుభిశ్చాశ్మనిర్ఘోషైః శిరోభిశ్చావఘట్టనైః ॥ 44 ॥ 4-15-44(28793)
తద్యుద్ధమభవద్ధోరమశస్త్రం బాహుతేజసా।
బలప్రాణేన శూరాణాం సమాజోత్సవసన్నిధౌ ॥ 45 ॥ 4-15-45(28794)
అరజ్యత జనః సర్వః సోత్క్రుష్టనినదోత్థితః।
బలినోః సంయుగే రాజన్వృత్రవాసవయోరివ ॥ 46 ॥ 4-15-46(28795)
ప్రకర్షణాకర్షణయోరభ్యాకర్షవికర్షణైః।
ఆకర్షతురథాన్యోన్యం జానుభిశ్చాపి జన్ఘతుః ॥ 47 ॥ 4-15-47(28796)
తతః శబ్దేన మహతా భర్త్సయంతౌ పరస్పరం।
వ్యూఢోరస్కౌ దీర్ఘభుజౌ నియుద్ధకుశలావుభౌ।
బాహుభిః సమసజ్జేతామాయసైః పరిఘైరివ ॥ 48 ॥ 4-15-48(28797)
ఉత్పపాతాథ వేగేన మల్లం కక్షే గృహీతవాన్।
పార్శ్వం నిగృహ్య హస్తేన పాతయామాస మల్లకం ॥ 49 ॥ 4-15-49(28798)
చకర్ష దోర్భ్యాముత్పాత్య భీమో మల్లమమిత్రహా।
నినదం తమభిక్రోశఞ్శార్దూల ఇవ వారణం ॥ 50 ॥ 4-15-50(28799)
సముద్యంయ మహాబాహుర్భ్రామయామాస వీర్యవాన్ ।
తతో మల్లాశ్చ మత్స్యాశ్చ విస్మయం చక్రిరే పరం ॥ 51 ॥ 4-15-51(28800)
భ్రామయిత్వా శతగుణం గతసత్వమచేతనం ।
ప్రత్యపింషన్మహాబాహుర్మల్లం భువి వృకోదరః॥ 52 ॥ 4-15-52(28801)
తస్మిన్వినిహతే వీరే జీమూతే లోకవిశ్రుతే ।
విరాటః పరమం హర్షమగచ్ఛద్వాంధవైః సహ ॥ 53 ॥ 4-15-53(28802)
ప్రహర్షాత్ప్రదదౌ విత్తం బహు రాజ మహామనాః।
వలలాయ మహారంగే యథా వైశ్రవణస్తథా ॥ 54 ॥ 4-15-54(28803)
ఏవం స సుబహూన్మల్లాన్పురుషాంశ్చ మహాబలాన్ ।
వినిఘ్నన్మత్స్యరాజస్య ప్రీతిమాహరదుత్తమాం ॥ 55 ॥ 4-15-55(28804)
యదాఽస్య తుల్యః పురుషో న కశ్చితత్ర విద్యతే ।
తతో వ్యాఘ్రైశ్చ సింహైశ్చ ద్విరదైశ్చాప్యయోధయత్ ॥ 56 ॥ 4-15-56(28805)
విరాటేన ప్రదత్తాని చిత్రాణి వివిధాని చ।
స్థితేభ్యః పురుషేభ్యశ్చ దత్త్వా ద్రవ్యాణి జగ్మివాన్ ॥ 57 ॥ 4-15-57(28806)
పునరంతఃపురగతః స్త్రీణాం మధ్యే వృకోదరః।
యోధ్యతే స విరాటస్య గజైః సింహైర్మహాబలైః ॥ 58 ॥ 4-15-58(28807)
బీభత్సురపి గీతేన నృత్తేనాపి చ పాండవః।
విరాటం తోషయామాస సర్వాశ్చాంతఃపురస్త్రియః ॥ 59 ॥ 4-15-59(28808)
అశ్వైర్వినీతైర్జవనైస్తత్రతత్ర సమాగతః।
తోపయామాస రాజానం నకులో నృపసత్తమం।
తస్మై ప్రదేయం ప్రాయచ్ఛత్ప్రీతో రాజా ధనం బహు ॥ 60 ॥ 4-15-60(28809)
వినీతాన్వృపభాందృష్ట్వా సహదేవస్య చాభితః।
ధనం దదౌ బహువిధం విరాటః పురుషర్షభః ॥ 61 ॥ 4-15-61(28810)
ద్రౌపదీ ప్రేక్ష్య తాన్సర్వాన్క్లిశ్యమానాన్మహారథాన్ ।
నాతిప్రీతమనా రాజన్నిశ్వాసపరమాఽభవత్ ॥ 62 ॥ 4-15-62(28811)
ఏవం తే న్యవసంస్తత్ర ప్రచ్ఛన్నాః పురుషర్షభాః ।
కర్మాణి తస్య కుర్వాణా విరాటనృపతేస్తదా ॥ 63 ॥ ॥ 4-15-63(28812)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే విరాటపర్వణి సమయపాలనపర్వణి పంచదశోఽధ్యాయః ॥ 15 ॥ ॥ సమాప్తం చేదం సమయపాలనపర్వ ॥ 2 ॥
------------
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Footnotes
4-15-42 కృతప్రతికృతాదయో మల్లయుద్ధవిశేషాః ॥ 42 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.